Íslenski fjárhundurinn
Saga íslenska fjárhundsins er samofin sögu þjóðarinnar. Allt frá landnámsöld hefur þessi eina, sanna íslenska hundategund staðið vaktina við hlið landsmanna, en hann barst hingað til lands með norrænum landnemum á 9. öld.
Hann var ekki aðeins ómissandi vinnudýr við smölun og búrekstur heldur tryggur félagi sem hjálpaði fólki að lifa af í harðbýlu landi. Það er vegna þessarar djúpstæðu tengingar sem hann ber með réttu titilinn þjóðarhundur Íslendinga - lifandi menningararfur sem minnir okkur á uppruna okkar og þrautseigju.
Þessi vefur er tileinkaður þeim arfi; hér miðlum við fróðleik um sögu og sérkenni tegundarinnar og söfnum saman dýrmætum frásögnum af þjóðarhundinum.
Hann var ekki aðeins ómissandi vinnudýr við smölun og búrekstur heldur tryggur félagi sem hjálpaði fólki að lifa af í harðbýlu landi. Það er vegna þessarar djúpstæðu tengingar sem hann ber með réttu titilinn þjóðarhundur Íslendinga - lifandi menningararfur sem minnir okkur á uppruna okkar og þrautseigju.
Þessi vefur er tileinkaður þeim arfi; hér miðlum við fróðleik um sögu og sérkenni tegundarinnar og söfnum saman dýrmætum frásögnum af þjóðarhundinum.
Blog
Veistu hvar þetta er?
Ég er alltaf að leita að gömlum myndum þar sem sést hunda í. Fyrir nokkru síðan rak ég augað í þessa fallega mynd sem ég leyfi mér að birta hér. Vikulega birtist gömul ljósmynd á [Akureyri.net](https://www.akureyri.net/is/gamla-myndin) í samstarfi við Minjasafnið á Akureyri til að spyrjast fyrir um upplýsingar hvar og hvenær myndin er tekin, og hver væri höfundur. Þessi mynd sýnir gamalt torfbæ eða réttara sagt frekar illa farin útihús. Þrír drengir (eða tveir drengir og einn maður?), einn af drengjunum á hesti og hundur standa fyrir utan. Myndin birtist í ágúst 2025 og engar upplýsingar hafa borist. Ef einhver hér kannast við þessa mynd eða staðhátt getur viðkomandi haft samband við [Akureyri.net](https://www.akureyri.net/is/gamla-myndin/250-228-2025-veistu-hvar-thetta-er). Ef einhver sem les þetta á gamla myndir í fjölskyldualbúm eða upp á vegg sem sýna hunda í gamla daga og er tilbúið að leyfa mér að fá (stafrænt) afrit af þeim - hafðu endilega samband við mig. Það er svo lítið til af myndum og mig langar til að gera fleiri myndir af hundum sýnilegar og líka að varðveita þær.
Hundanöfn
Eitt af nýjum verkefnum okkar var hleypt af stokknum í gær. Núna erum við með [gagnabanka með íslenskum hundanöfnum](https://www.fjarhundur.is/is/names) á þessari vefsíðu. Nafnabankinn er alls ekki tæmandi, en tæplega 700 nöfn eru hægt að finna í honum nú þegar. Aðalheimildir fyrir bankann eru bókin _Íslenski fjárhundurinn_ eftir Gísla Pálsson (Bókaútgáfan Hof, 1999) sem og [spurningaskrá númer 66 Þjóðminjasafnsins](https://sarpur.is/Spurningaskra.aspx?ID=531295) (virðist ekki aðgengileg í augnablikinu) um hunda, en þar fann ég meira en 200 nöfn sem komu ekki fram í bók Gísla. Til þess að finna útskýringar og endurbæta efnið nýtti ég mér nafnabanka Worldfengs sem er [Upprunaættbók íslenska hestsins](https://www.worldfengur.com/), [Íslenska orðsifjabók](https://ordsifjabok.arnastofnun.is/) eftir Ásgeir Blöndal Magnússon (1909–1987) og [Ritmálssafn Orðabókar Háskólans](https://ritmalssafn.arnastofnun.is/), Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. Ég vona að bankinn nýtist hundaræktendum, hundaeigendum og öðrum áhugasömum til fræðslu og skemmtunar. Nafnabankinn verður uppfærður og endurbættur eftir þörfum, og langar mig að biðja fólk að senda mér ábendingar um fleiri nöfn, viðbætur við útskýringar, leiðréttingar eða ef það rekst á rangar upplýsingar. Ég vil samt benda á það að ég mun einungis bæta við íslenskum nöfnum eða nöfnum sem eiga sér sögu í málfari eða venju Íslendinga. Nöfnin sem koma fram í nafnabankanum eins og hann er í dag eru öll frá því fyrir aldamótin 2000, því bókin hans Gísla var gefin út 1999 og spurningaskrá Þjóðminjasafnsins byggist á viðtölum frá 1987. Ég ákvað samt að sleppa nöfnunum Hitler, Stalín og Frankó sem tilheyra nútímasögu og tengjast stríðsglæpum.
Litir, nöfn og sögur
Árið 2025 er að líða til enda og nýtt ár að hefjast eftir nokkrum klukkutímum. Margt spennandi er á dagskrá á árinu 2026 og munum við hefjast handa við nýju verkefnin eða undirbúningu þeirra mjög fljótlega. Í gær hitti ég Linu sem er sjálfstætt starfandi ljósmyndari sem ætlar að vinna verkefni um litir íslenska fjárhundsins með mér. Lina er margverðlaunaður ljósmyndari og býr yfir mikla reynslu í myndatöku af hundum og hestum. Hún er staðsett á Norðurlandi vestra en vinnur um allt land og hún er hunda- og hrossaeigandi. Hún hefur frábært auga fyrir smáatriði og myndirnar hennar snerta sál og hjartað. Sjón er sögu ríkari: [LinaImages.](https://linaimages.com/gallery/dogs/) Ég hlakka mikið til að segja meira um verkefnið innan tíðar. Forritarinn minn, Júlíus Guðni, sem er einnig sonurinn minn og hefur séð um að byggja þessa vefsíðu upp eftir mínum þörfum, situr í starthólum til að hefja vinnu. Hann ætlar að setja upp gagnagrunn fyrir litaverkefnið en einnig fyrir annað verkefni sem ég er með á prjónunum og varðar hundanöfnum. Síðan mun hann sjá um að endurbæta gagnagrunninn fyrir söguhlutann á vefsíðunni og aðstoða mig með að setja upp Sögukrók á Sögusetrinu. Mín bíður sem sagt mikla vinnu í vetur en ég kveð þetta ár með þakklæti og hlakka til næsta árs. Ást og friður, gleðilegt nýtt ár með þakkir fyrir það gamla. Mynd: Lina og hundarnir heima á bæ.
Hafa samband
Lýtingsstaðir, 561 Varmahlíð.
+354 893 3817
[email protected]
