Íslenski fjárhundurinn
Saga íslenska fjárhundsins er samofin sögu þjóðarinnar. Allt frá landnámsöld hefur þessi eina, sanna íslenska hundategund staðið vaktina við hlið landsmanna, en hann barst hingað til lands með norrænum landnemum á 9. öld.
Hann var ekki aðeins ómissandi vinnudýr við smölun og búrekstur heldur tryggur félagi sem hjálpaði fólki að lifa af í harðbýlu landi. Það er vegna þessarar djúpstæðu tengingar sem hann ber með réttu titilinn þjóðarhundur Íslendinga - lifandi menningararfur sem minnir okkur á uppruna okkar og þrautseigju.
Þessi vefur er tileinkaður þeim arfi; hér miðlum við fróðleik um sögu og sérkenni tegundarinnar og söfnum saman dýrmætum frásögnum af þjóðarhundinum.
Hann var ekki aðeins ómissandi vinnudýr við smölun og búrekstur heldur tryggur félagi sem hjálpaði fólki að lifa af í harðbýlu landi. Það er vegna þessarar djúpstæðu tengingar sem hann ber með réttu titilinn þjóðarhundur Íslendinga - lifandi menningararfur sem minnir okkur á uppruna okkar og þrautseigju.
Þessi vefur er tileinkaður þeim arfi; hér miðlum við fróðleik um sögu og sérkenni tegundarinnar og söfnum saman dýrmætum frásögnum af þjóðarhundinum.
Blog
Minningarorð um Guðrúnu Ragnars Guðjohnsen
Ég fékk leyfi hjá Þórhildi Bjartmarz að birta minningarorð hennar um Guðrúnu Ragnars Guðjohnsen sem nú er látin 92 ára að aldri. Guðrún var einn áhrifamesti verndari íslenska fjárhundsins. "Í blaðaviðtali árið 1982 er viðtal við formann Hundaræktarfélags Íslands (hrfí) um hundahald. Blaðamaðurinn spyr: Sumir láta hundana sofa upp í hjá sér, hvað finnst þér um það? Formaðurinn svaraði í einni stuttri setningu: „Fólk verður auðvitað að ráða þessu sjálft“ Viðtalið var tekið á meðan enn ríkti hundabann í flestum þéttbýlisstöðum landsins. Kannanir sýndu að um 80% Reykvíkinga voru andvígir hundahaldi. Þetta stutta snaggaralega svar frá formanninum Guðrúnu R. Guðjohnsen lýsir vel manngerð hennar. Eflaust hefðu margir á þessum tíma fallið í þá gryfju að afsaka þvílíka hegðun en Guðrún þurfti ekki að afsaka neitt eða koma með málalengingar um hvort þetta væri gott eða slæmt eins og margir hefðu e.t.v gert til að forðast hneyksli betri borgarbúa sem litu á hundahald sem sóðaskap og hreina villumennsku. Við félagsmenn kölluðum formanninn okkar í daglegu tali Guðrúnu Guð. Stytting á eftirnafninu var svo eðlileg. Guðrún ríkti yfir félaginu af mikilli reisn. Hún var málefnaleg og átti auðvelt með að fá fólk til að vinna með sér að ýmsum málum sem tengdust hundahaldinu. Það á einnig við um erlendu samstarfsmenn hennar í hinum norrænu hundaræktarfélögunum, NKU þar sem allir voru tilbúnir að veita unga íslenska félaginu þann stuðning sem óskað var eftir. Í formannstíð Guðrúnar gerðist ótrúlega margt í Hundaræktarfélaginu. Má segja að stríð hafi ríkt á milli hundavina og hundaóvina í þéttbýli sem magnaðist um og eftir 1980 en á þeim árum gekk Guðrún í félagið. Guðrúnu var fljótt ljóst að það vantaði almenna fræðslu fyrir alla landsmenn til að hundahald í þéttbýli yrði viðurkennt. En einn mesti ávinningur í sögu félagsins var þegar Guðrún R. Guðjohnsen og hennar samstarfsmenn í stjórn hrfí hófu langa og stranga baráttu við Reykjavíkurborg og 60 ára bann við hundahaldi var fellt þó svo að meirihluti borgarbúa væri mótfallinn hundahaldi í kosningu árið 1988. Guðrún lýsti því yfir að það hefðu svo margir misskilið spurninguna sem lá fyrir og því gæfu niðurstöður kolranga niðurstöðu. Kjarni málsins væri að Reykjavíkurborg hefði eytt milljónum í kosningu sem væri ekki marktæk. Þarna sýndi Guðrún að hún bjó yfir mikilli kænsku og dirfsku. Félagið óx hratt á þessum tíma. Meðal annara verkefna var að félagið opnaði skrifstofu og hundaskóla. Hrfí fékk leiðbeinendur frá Norðurlöndunum til að mennta hundaþjálfara bæði í hvolpaskóla og hlýðniskóla ásamt því að fá erlenda sérfræðinga til að halda fræðslufundi um uppeldi og umönnun hunda. Íslenski fjárhundurinn átti hug og hjarta Guðrúnar Guð. Hún var ræktandi og dómari ásamt því að sitja í stjórn Deildar íslenska fjárhundsins í mörg ár. Má segja að hún hafi verið verndari íslenska fjárhundsins ekki aðeins hér á Íslandi heldur með stofnun alþjóðlegra samtaka um verndun íslenska fjárhundsins ISIC hafi brennandi áhugi hennar og vitneskja um hundinn fengið að blómstra víða um heim. Ég veit að ég tala fyrir munn margra þegar ég segi kærar þakkir fyrir allt sem heiðursfélagi hrfí, Guðrún Guð áorkaði fyrir félagið okkar. Takk fyrir allan þann tíma, kraft, heiðarleika og ósérhlífni sem við kynntumst í störfum Guðrúnar R. Guðjohnsen. Guðrún var fædd 31. jan 1934. Hún lést 13. maí 2026 Fjölskyldu hennar og vinum sendi ég innilegar samúðarkveðjur. Störfum Guðrúnar tengdum íslenska fjárhundinum verða gerð betri skil í tengslum við Dag íslenska fjárhundsins 18. júlí. Garðabær 18. maí 2026 Þórhildur Bjartmarz fyrrverandi formaður og heiðursfélagi hrfí mynd Jón Svavarsson/Motiv
Gamlir höfðingjar
Þrátt fyrir að stofn íslenska fjárhundsins sé enn fremur lítill er tegundin almennt heilbrigð og mjög langlíf í samanburði við margar aðrar hundategundir. Á dögunum frétti ég af hundi sem varð rúmlega tuttugu ára gamall – það elsta dæmi sem ég hef heyrt um. Hægt er að lesa um hann, Ask, í nýjustu sögu sem hefur bæst við safnið: [Askur–Laxi vom Rensberg.](https://www.fjarhundur.is/is/stories/askur-vom-rensberg) Myndin hér að ofan sýnir Kríu, tekin í febrúar 2024 þegar við framleiddum myndefni fyrir Sögusetrið. Kría fæddist 19. desember 2009 og kvaddi nýlega, þann 23. apríl, sextán ára gömul. Hún var ræktunartík hjá Connie á Breiðanesi og átti tólf afkvæmi. Sú yngsta í hundahópnum mínum, Breiðanes Fönn, er barnabarnið hennar. Kría var alltaf blíð, róleg og með þann sjarma sem eldri hundar bera með sér. Henni er sárt saknað, en hún lifir áfram í minningum þeirra sem hittu þessa hundadrottningu – og í börnum og barnabörnum hennar. Það er forréttindi að fá að eiga hund í mörg ár. Langlífi íslenska fjárhundsins endurspeglar heilbrigðan erfðagrunn tegundarinnar og þá alúð og ábyrgð sem ræktendur hafa sýnt í gegnum tíðina.
Vor í lofti
Það er svo sannarlega vor í lofti þessa dagana og styttist í sumaropnun Sögusetrisins. Frá 1. maí og út september verður opið daglega frá kl. 9–18. Það hefur þó verið ýmislegt í gangi hjá okkur undanfarið. Nokkrir hópar ferðamanna hafa komið í heimsókn, og við fengum Ferðamálastjórann Arnar Má Ólafsson ásamt fleiri starfsmönnum Ferðamálastofu og framkvæmdastjóra Markaðsstofu Norðurlands, Halldór Óla Kjartansson, í heimsókn. Við tókum einnig þátt í verkefninu _Sunnudagar á safni_ hér á Norðurlandi vestra og héldum vel sóttan viðburð, _Torfhúsrölt og þjóðarhundurinn_, í Sæluviku Skagfirðinga. Þá fór fram önnur myndataka fyrir verkefnið um litaafbrigði íslenska fjárhundsins, þar sem Carolin Giese [Linaimages](https://linaimages.com/) tók á ný frábærar myndir af fallegum hundum, en í þetta skipti fyrir framan torfhúsið okkar. Nafnabankinn heldur áfram að vaxa og eru þar nú komin rúmlega 800 nöfn. Einnig hafa bæst við sögur, og ég er farin að skoða hvaða þeirra henta best til upplestrar svo gestir geti hlustað á þær í rólegheitunum á Sögusetrinu. Það er alltaf ánægjulegt þegar starfsemin fer aftur í gang eftir veturinn, en ég er líka mjög þakklát fyrir að hafa góðan tíma yfir vetrarmánuðina til að vinna að öllum þessum frábæru verkefnum um þjóðarhundinn. Ég er meira að segja farin að hugsa um hvaða verkefni tengd þjóðarhundinum gætu ratað á dagskrá næsta vetur. Myndin sem fylgir þessum pósti er af Breiðanes Fönn, þeirri yngstu á bænum, dóttur Sóma sem mun ávallt eiga heiðurinn af því að hafa verið kveikjan að þjóðarhundarverkefninu mínu. Myndin er fallegu Fönn tók Carolin, og mun hún fara inn á litagagnabankann. Sumardagurinn fyrsti er eftir örfáa daga, og ég vil óska lesendum gleðilegs sumars og þakka öllum þeim sem ég hef átt samskipti við fyrir liðinn vetur.
Hafa samband
Lýtingsstaðir, 561 Varmahlíð.
+354 893 3817
[email protected]
