Heimsókn frá Kanada - Anne Bishop

Það er óneitanlega skemmtilegt að kynnast fólki sem hefur á vissan hátt átt þátt í því að skrifa eða móta sögu íslenska hundsins. Má nefna í því samhengi heimsókn Pat Putmans í fyrra á degi íslenska fjárhundsins, sem var aðstoðarkona Mark Watsons á sjötta áratugnum í Wensum Kennel í Nicosia/Kaliforníu, eða óvænta heimsókn Hrafns Jónssonar, sem kærði íslenska fjármálaráðherrann Albert Guðmundsson árið 1984 fyrir að eiga hundinn sinn, Lucy, með opinberu samþykki á meðan "venjulegt fólk" fór í fangelsi eða þurfti að borga sektir. Þessi kæra varð til þess að hundabannið í Reykjavík var aflétt eftir 60 ár. Sjá nánar hér.

Í gær kom Anne Bishop frá Kanada í afar góða heimsókn. Anne hafði samband við mig fyrir nokkrum vikum. Hún sagði mér frá því að hún hefði komið til Íslands árið 1972 og langað, meðal annars, að kynnast þjóðarhundi Íslendinga. Hún hafði samband við Sigríði Pétursdóttur á Ólafsvöllum, fór þangað til að taka viðtal við hana og skrifaði síðan grein fyrir kanadískt hundatímarit. Í heimsókninni á Ólafsvöllum fræddist Anne um baráttu Sigríðar fyrir varðveislu hundakynsins með öllum þeim erfiðleikum sem hún stóð frammi fyrir. Sigríður gaf henni eintak af bók Mark Watsons, The Iceland Dog; hér er þó ekki um frumeintak að ræða (af þeim 500 sem voru prentuð) heldur ljósritað og bundið eintak frá 1972. Anne er ekki viss um hvort Sigríður hafi sjálf séð um að ljósrita og binda bókina eða hvort Mark Watson hafi séð um það. Sigríður vildi að hún sýndi öllum áhugasömum í Kanada þessa bók. Bókinni fylgja ljósmyndir af Wensum Kennel-hundum sem og Ólafsvallahundum. Þarna er því um afar sérstaka útgáfu að ræða og væri gaman að vita hvort fleiri eintök af þessari endurgerð eru einhvers staðar til.

Anne lenti í þeirri erfiðu lífsreynslu árið 1985 að húsið hennar brann og hún missti alla minnismiða sína frá heimsókninni til Sigríðar ásamt greininni í "Dogs in Canada". Hún reyndi að fá afrit af greininni í skjalasafni blaðsins en því miður var þetta tölublað ekki til þar. Bókin hlaut vatnsskemmdir en er samt enn í heilu lagi.

Þegar Anne ákvað í vor að ferðast loksins aftur til Íslands eftir öll þessi ár reyndi hún að ná sambandi við afkomendur Sigríðar, en illa gekk í fyrstu. Þegar hún fór að leita upplýsinga um íslenska fjárhundinn rakst hún á síðuna mína og frétti af þessari vinnu minni fyrir þjóðarhundinn. Hún hafði samband við mig og sagði mér frá heimsókninni á Ólafsvöllum, viðtalinu við Sigríði, hundaljósmyndatöku með Margréti, dóttur Sigríðar, glötuðum minnisblöðum, blaðagreininni og vatnsskemmdri bók Watsons. Hún hafði tekið ákvörðun um að gefa Sögusetrinu bókina og skrifaði niður minningarnar um heimsóknina. Nokkrar myndir sem hún tók 1972 skemmdust ekki í húsbrunanum og hún sendi mér þær líka. Hún vildi endilega koma þessu öllu til mín til að það yrði varðveitt. Hún sagði mér að hún kæmi til Íslands í september og við mæltum okkur mót hér á Sögusetrinu. Ég kom henni líka í samband við Margréti, dóttur Sigríðar, og það verða endurfundir hjá þeim á næstu dögum.

Þegar ég var að undirbúa mig fyrir heimsókn Anne fór ég að leita betur í gagnagrunni hjá mér, því eitthvað rámaði mig í sambandi við þessa blaðagrein í kanadísku tímariti. Í efni sem ég fékk frá Salín Gotturmsson um hundinn Strút frá Ólafsvöllum, sem var fyrsti íslenski fjárhundurinn sem fluttur var til Kanada (allavega í nútímanum), fann ég ljósrit af grein Anne úr tímaritinu og bréfaskipti um þá staðreynd að Strútur hefði verið fyrsti innflutti hundurinn en ekki Trýna, eins og kom fram í blaðagrein árið 1974, þar sem hundurinn Trýna er sagður vera „afleiðing“ greinar Anne frá 1972. Allt í einu náði ég samhengi í þessu öllu saman sem Salín hafði sent mér og frásögnum Anne. Ég var svo glöð að eiga þessa grein, sem Anne hafði skrifað og taldi glataða, og ég hlakkaði svo mikið til að geta sýnt og afhent henni greinina. Hún hafði sagt mér að hún hefði verið sorgmædd yfir því að greinin hefði hvorki varðveist hjá henni né í skjalasafni tímaritsins. Hún var ekki viss hvort minningarnar sem hún skrifaði niður handa mér væru réttar. En mér sýnist minningar hennar vera mjög góðar þegar þeim er borið saman við greinina.

Anne var síðan mjög glöð að sjá að greinin hafði varðveist og ég gat afhent henni hana. Áhugasamir geta lesið þessa áhugaverðu grein um heimsóknina til Ólafsvalla hér og minningar Anne hér.

Ég þakka Anne innilega fyrir að hafa haft samband, fyrir allar þessar áhugaverðu frásagnir, fyrir að koma í heimsókn og fyrir að gefa bókina. Þessi bók segir sína eigin sögu og sögu Anne: saga frá heimsókn Anne til Sigríðar 1972, gjöf Sigríðar til Anne til að kynna þjóðarhund Íslendinga í Kanada; bók sem skemmdist en varðveittist í húsbrunanum 1985 og kom loks aftur til Íslands 2026 og var gefin af Anne til mín til varðveislu á Sögusetrinu. Takk fyrir allt, Anne!

Saga íslenska fjárhundins er ekki bara saga hundsins heldur líka saga fólksins sem stendur á bak við hann og hefur beitt sér fyrir varðveislu og ímynd hans. Hundurinn hefur leitt vegi fólks saman úr ólíkum áttum og skapað sambönd og vináttu. Saman hafa þau, þjóðarhundurinn og fólkið, mótað og skrifað sögu. Ég er þakklát fyrir að hafa tækifæri til að taka þátt í því.